Marrëveshja për emigrantët, Gjykata Europiane kundër qeverisë italiane: Përcaktimi i listës për vendet e sigurta duhet të vlerësohet nga gjykata

TIRANË – 29 Korrik 2025 – Gjykata e Drejtësisë së Bashkimit Europian (GJEDNJ) ka vendosur se përkufizimi i një “vendi të tretë si vend me origjinë të sigurt” duhet të jetë i bazuar në një akt ligjor të kontrollueshëm nga gjykata dhe që respekton plotësisht kriteret e përcaktuara nga ligji europian. Vendimi është një goditje për projektin e qeverisë italiane që parashikon ngritjen e qendrave për emigrantët në Shqipëri.

Çështja dhe vendimi

Padia u ngrit nga disa gjykata italiane, përfshirë edhe Gjykatën e Lartë (Kassazione), të cilat kërkuan interpretim mbi vlefshmërinë ligjore të vendimeve për ndalimin e emigrantëve në Shqipëri. Në fokus ishte sidomos kampi në Gjadër, ku janë projektuar të qëndrojnë përkohësisht emigrantët e shpëtuar në det dhe të ardhur nga vende të konsideruara si “të sigurta”.

Gjykata thekson se:
• Vetëm një akt ligjor i verifikueshëm nga gjyqësori mund të përcaktojë një vend të tretë si “të sigurt”.
• Ky përkufizim duhet të respektojë të drejtat themelore sipas së drejtës së BE-së dhe Konventës Europiane për të Drejtat e Njeriut.
• Nuk lejohet përfshirja në listë e vendeve me shkelje të dokumentuara të të drejtave, madje as për kategori të kufizuara personash.

Ndikimi ndaj Shqipërisë dhe qeverisë italiane

Vendimi i GJEDNJ prek drejtpërdrejt projektin e kryeministres italiane Giorgia Meloni, e cila kishte planifikuar që në Shqipëri të ngriheshin struktura për përpunimin e kërkesave për azil nga emigrantët e shpëtuar në Mesdhe. Edhe pse disa qendra janë ndërtuar, ato vazhdimisht kanë qenë bosh, me vetëm disa dhjetëra emigrantë të vendosur përkohësisht, ndërkohë që kapaciteti i parashikuar arrinte në rreth 400 vende.

Për më tepër, Gjykata vlerëson se çdo përjashtim nga procedurat standarde për azilkërkuesit nuk mund të zbatohet për aq kohë sa nuk ka hyrë në fuqi një rregullore e re, e planifikuar për më 12 qershor 2026.

Pasojat ligjore

Interpretimi i Gjykatës i jep të drejtë gjykatave italiane që kanë shpallur të paligjshme disa prej ndalimeve të emigrantëve dhe që kanë kundërshtuar vendosjen e Shqipërisë si “vend i sigurt”. Kjo vendimmarrje pritet të vështirësojë më tej planet e Italisë për bashkëpunim jashtë kufijve të BE-së në çështjet e emigracionit.